Το θαύμα των αρχαίων Ελλήνων: Το πρώτο «μετρό» της ανθρωπότητας δεσπόζει σε ένα νησί του Αιγαίου

Η ιστορία και η κατασκευή για το Ευπαλίνειο Όρυγμα

Στο νησί της Σάμου δεσπόζει ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνικά επιτεύγματα του αρχαίου κόσμου, το οποίο πολλοί παρομοιάζουν με έναν πρωτόγονο «μετροπόντικα». Το Ευπαλίνειο Όρυγμα σχεδιάστηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. από τον μηχανικό Ευπαλίνο τον Μεγαρίτη, κατόπιν εντολής του τυράννου Πολυκράτη.

Το έργο αφορά μια σήραγγα συνολικού μήκους 2.385 μέτρων, η οποία κατασκευάστηκε με σκοπό την υδροδότηση της αρχαίας πόλης της Σάμου. Το πλέον αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό είναι ότι η διάνοιξη ξεκίνησε ταυτόχρονα από δύο αντίθετες πλευρές του όρους «Κάστρο». Τα δύο συνεργεία κατάφεραν να συναντηθούν στη μέση του βουνού με εντυπωσιακή ακρίβεια, επιλύοντας ένα σύνθετο γεωμετρικό πρόβλημα χωρίς σύγχρονα μέσα.

Η τεχνική λειτουργία του υδραγωγείου

Το δίκτυο μεταφοράς του νερού

Η πηγή του έργου βρίσκεται στο χωριό Αγιάδες, όπου το νερό αναβλύζει αδιάκοπα εδώ και 2.500 χρόνια. Από εκεί, το νερό μεταφερόταν μέσω υπόγειου πήλινου αγωγού μήκους 890 μέτρων μέχρι τη βόρεια είσοδο της σήραγγας. Σήμερα, η πηγή συνεχίζει να τροφοδοτεί μια αρχαία δεξαμενή που βρίσκεται κάτω από ένα ξωκλήσι στις Αγιάδες.

Η ανάγκη για παράλληλες σήραγγες

Το Ευπαλίνειο Όρυγμα αποτελείται από δύο επίπεδα. Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης, η στάθμη της πηγής υποχώρησε, με αποτέλεσμα το νερό να μην μπορεί να ρέει φυσικά στην αρχική στοά. Αυτό οδήγησε στη διάνοιξη μιας δεύτερης, χαμηλότερης τάφρου μέσα στην κύρια στοά. Η κλίση της τάφρου, που φτάνει σε βάθος τα 8,90 μέτρα, εξασφάλιζε τη συνεχή ροή προς τις κρήνες της πόλης (σημερινό Πυθαγόρειο).

Ιστορικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά δεδομένα

Η περιγραφή του Ηροδότου

Ο ιστορικός Ηρόδοτος κατέταξε το όρυγμα ανάμεσα στα σπουδαιότερα έργα των Ελλήνων. Στα κείμενά του περιγράφει τη σήραγγα ως ένα επίτευγμα με ύψος και πλάτος οκτώ ποδών, επισημαίνοντας την ευφυΐα του αρχιτέκτονα Ευπαλίνου. Στα τοιχώματα της σήραγγας σώζονται ακόμη σημάδια, γράμματα και ονόματα εργατών, που αποτελούν ζωντανές μαρτυρίες των μετρήσεων.

Ανασκαφή και επισκεψιμότητα

Οι εργασίες κατασκευής διήρκεσαν περίπου 8 έως 10 χρόνια, με τους εργάτες να χρησιμοποιούν αποκλειστικά σφυρί και καλέμι κάτω από το φως λύχνων λαδιού. Το έργο ανασκάφτηκε τη δεκαετία του 1970 από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Μετά την πλήρη αναστήλωσή του, ο χώρος είναι προσβάσιμος στο κοινό μέσω τριών διαφορετικών διαδρομών επίσκεψης.

Πηγή:difno.gr