Το Πρωτοφανές Κοινωνικό Φαινόμενο του 1960 στην Αρκαδία

Στη Χώρα Γορτυνίας του Νομού Αρκαδίας (στα σύνορα με την Ηλεία), το να ζει ο άνδρας στην ίδια οικία με τη νόμιμη σύζυγο και την ερωμένη του θεωρούνταν κάποτε φυσιολογικό. Η περιοχή αυτή απασχόλησε την πανελλήνια κοινή γνώμη για έναν πρωτοφανή λόγο τον Δεκέμβριο του 1960.

Η μοιχεία, διαχρονικά, ερμηνεύεται διαφορετικά από νόμους και θρησκείες. Στην ιστορική ροή, τη βρίσκουμε από κοινωνικά συμβατή έως ηθικά παραβατική. Σε πλήρη αντιδιαστολή με τη συζήτηση για την ποινικοποίηση της μοιχείας στην Τουρκία από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ή την αποποινικοποίησή της στη Νότια Κορέα, στην Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ θέμα μη νομιμότητας.

Ωστόσο, υπήρξε αυτή η περιοχή, η Χώρα Γορτυνίας, με μια ακραία κουλτούρα στο θέμα της μοιχείας. Η κατάσταση εκεί παρέπεμπε στην πολυγαμία, η οποία είναι αποδεκτή σε ασιατικές και αφρικανικές χώρες. Εδώ δεν επρόκειτο για επισημοποίηση παράλληλης σχέσης, αλλά για την εκούσια αποδοχή μιας νόμιμης και μιας «παράνομης» σχέσης, συνήθως εις βάρος των γυναικών.

Οι συνθήκες στο χωριό

Τη δεκαετία του ’60, το χωριό είχε περίπου 120 οικογένειες και 750 μόνιμους κατοίκους. Η πρόσβαση από τον Πύργο απαιτούσε μιάμιση ώρα με «ζώο». Οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με την κτηνοτροφία, με εξαίρεση ορισμένους γαιοκτήμονες.

Το φαινόμενο ήρθε στο φως από έναν δημοσιογράφο. Ο ρεπόρτερ ερευνούσε τις συνθήκες τραυματισμού ενός άνδρα. Το «λαβράκι» αποκαλύφθηκε όταν ο ρεπόρτερ πλησίασε τη γυναίκα που καθόταν δίπλα στον τραυματία. Η γυναίκα δήλωσε με ειλικρίνεια ότι ήταν η «δεύτερη γυναίκα», ότι είχαν ένα παιδί και ήταν έγκυος στο δεύτερο, και τον παρέπεμψε στη σύζυγο του άνδρα, η οποία καθόταν δίπλα της.

Η Ερμηνεία και η Ανοχή

Αρχικά, ό,τι συνέβαινε στη Χώρα Γορτυνίας ήταν κρυμμένο στη σκιά. Ο Τύπος της εποχής ανήγαγε γρήγορα το θέμα σε σκάνδαλο, κάνοντας λόγο για «αμαρτωλό χωριό των έκλυτων ηθών» και «Ιψενικά Τρίγωνα».

Ο ρεπόρτερ συμπέρανε ότι είχε καθιερωθεί μια κατάσταση εγνωσμένης ανηθικότητας με άγραφους νόμους, η οποία γινόταν ανεκτή από τις αστυνομικές αρχές και την Εκκλησία. Ο γιατρός του χωριού προσπάθησε να αποδώσει το φαινόμενο χρονολογικά στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπου οι δύο γυναίκες ήταν νόμιμες, ωστόσο αυτό δεν θεωρείται ο λόγος, καθώς δεν ίσχυε σε όλη την ελληνική περιφέρεια.

Η πραγματική αιτία κρυβόταν στην επιβολή μιας «ανδροκρατούμενης» αντίληψης. Σύμφωνα με αυτήν, αν η νόμιμη σύζυγος δεν μπορούσε να τεκνοποιήσει, ο σύζυγος είχε το δικαίωμα να κάνει παιδιά με άλλη γυναίκα και να ζει μαζί με τη νόμιμη σύζυγο. Αρχικά, οι γυναίκες εκδήλωσαν αντίθεση, αλλά με τον καιρό η κατάσταση έγινε αποδεκτή. Με την πάροδο των χρόνων, έγινε βολική ακόμα και για άνδρες που ήδη είχαν παιδιά με τη σύζυγό τους, αλλά επιθυμούσαν μια ερωτική «αναβάθμιση».

Σταδιακά, διαμορφώθηκε ένα περιβάλλον κοινωνικής ανοχής στην ύπαρξη μιας «επίσημης ερωμένης». Οι αστυνομικές αρχές και η Εκκλησία υποτίθεται ότι προσπάθησαν να αντιδράσουν. Ωστόσο, όπως είχε δηλώσει ο τότε διευθυντής της Χωροφυλακής, «από την στιγμή που δεν αντιδρούν οι νόμιμες σύζυγοι, εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα».

Σήμερα, το φαινόμενο έχει εκλείψει. Η μικρή κοινωνία της Χώρας Γορτυνίας ακολούθησε τον αντίθετο δρόμο από την υπόλοιπη Ελλάδα, αποκηρύσσοντας το καμουφλαρισμένο «ένοχο» παρελθόν της.

Πηγή:difno.gr