Η κρίση της νέας γενιάς: Γιατί η ψυχική υγεία των Ελλήνων κλονίζεται, σύμφωνα με τους ειδικούς

Αυξημένα περιστατικά άγχους, κατάθλιψης και διατροφικών διαταραχών σε παιδιά και εφήβου

Η διαφύλαξη της ψυχικής υγείας αποτελεί, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη στον τομέα της δημόσιας υγείας. Οι δυσκολίες αυτές αγγίζουν ιδιαίτερα τα παιδιά και τους εφήβους, με σαφή αυξητική πορεία μετά την πανδημία και την αναγκαστική κοινωνική απομόνωση. Στη χώρα μας, σήμερα, περίπου ένα στα έξι παιδιά και εφήβους αντιμετωπίζει πρόβλημα ψυχικής υγείας, το οποίο απαιτεί την παρέμβαση ειδικού επαγγελματία.

Περίπου το 22% των πολιτών της χώρας μας αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή, με την κατάσταση να επιβαρύνεται σημαντικά στις μικρές ηλικίες. Ο διευθυντής Ψυχιατρικής Κλινικής Παιδιών και Εφήβων Ασκληπιείου Βούλας, Εμμανουήλ Τσαλαμανιός, επικαλείται αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας, τονίζοντας πάντως πως μία διαχρονική έλλειψη στην Ελλάδα είναι η απουσία πανελλαδικής επιδημιολογικής μελέτης για θέματα ψυχική υγεία νέων Ελλάδα.

Τα στατιστικά στοιχεία για τους ανηλίκους

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το ποσοστό των παιδιών και των εφήβων, για τα οποία αναφέρθηκαν συμπτώματα ψυχικής υγείας σε επίπεδο που θα απαιτούσε εκτίμηση από ειδικό, ανέρχεται στο 7,5%, όπως προκύπτει από την αυτοαναφορά των ίδιων των ανηλίκων. Το ποσοστό ανεβαίνει στο 16% σύμφωνα με την αναφορά των γονέων ή των φροντιστών.

Πιο συγκεκριμένα, το 8,3% των παιδιών/εφήβων και το 11% των γονέων ανέφεραν συναισθηματικά ή ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Επιπλέον, το 13% των παιδιών/εφήβων σύμφωνα με τους γονείς και το 20% σύμφωνα με τους ίδιους τους ανήλικους εμφανίζουν υψηλά σκορ σε συμπτώματα κοινωνικής φοβίας. Παράλληλα, το 21% των παιδιών/εφήβων σύμφωνα με τους γονείς και το 22% σύμφωνα με τα ίδια τα παιδιά εμφανίζουν υψηλό ποσοστό σε συμπτώματα άγχους αποχωρισμού.

Οι συνέπειες της πανδημίας και η κοινωνική πίεση

Η επιβάρυνση αυτή οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. «Ιδιαίτερα για τους εφήβους θεωρούμε ότι η ψυχική υγεία νέων Ελλάδα επηρεάστηκε αρνητικά από την πανδημία και τη συνοδό κοινωνική απομόνωση», αναφέρει ο κ. Τσαλαμανιός. Παγκοσμίως, ένας στους επτά εφήβους ηλικίας 10-19 ετών βιώνει μια ψυχική διαταραχή, με την αυτοκτονία να είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των ατόμων 15-29 ετών. Οι συνέπειες από την αποτυχία ικανοποιητικής αντιμετώπισης των ψυχικών παθήσεων των εφήβων επεκτείνονται στην ενηλικίωση.

Επιπρόσθετοι λόγοι για την ανάπτυξη προβλημάτων είναι, σύμφωνα με την Ψυχολόγο και Ειδική Παιδαγωγό Ιωάννα Δημητριάδου, η οικονομική και κοινωνική αβεβαιότητα, η πίεση για σχολική και ακαδημαϊκή επιτυχία, καθώς και η έλλειψη ποιοτικών και προσιτών υπηρεσιών στη χώρα μας.

Άνοδος στις διατροφικές διαταραχές και τον ρόλο των social media

Στα εξωτερικά ιατρεία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, οι ειδικοί συναντούν συχνότερα ανηλίκους με αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη και διαταραχές συμπεριφοράς. Αξιοσημείωτη, όμως, αύξηση σημειώνουν και οι διατροφικές διαταραχές, οι οποίες πλέον ξεκινούν σε μικρότερη ηλικία.

«Μετά την πανδημία της COVID-19 παρατηρούμε αύξηση σε διαταραχές πρόσληψης τροφής και ιδιαίτερα στην ψυχογενή ανορεξία», επισημαίνει η Ψυχολόγος Έφη Λιακοπούλου. Οι άνθρωποι πιέστηκαν κοινωνικά και ψυχολογικά κατά την περίοδο της πανδημίας. Επιπλέον, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η κουλτούρα της αψεγάδιαστης εικόνας του σώματος στην εποχή του ναρκισσισμού μοιάζει να συμβάλλει στην επιδείνωση αυτής της σοβαρής ψυχιατρικής διαταραχής.

Οι γονείς μπορούν να παρατηρήσουν ορισμένες συμπεριφορές, όπως η υπερβολική ενασχόληση με το φαγητό ή η αποφυγή οικογενειακών γευμάτων. «Είναι σημαντικό μέσα στο σπίτι να μη γίνονται σχόλια για το φαγητό και να μη χρησιμοποιούνται αρνητικές αξιολογήσεις», τονίζει η κυρία Λιακοπούλου.

ΔΕΠΥ, μαθησιακές δυσκολίες και οι ανάγκες των νέων

«Φαινόμενα» της εποχής μας θεωρούνται και η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας), όπως και οι μαθησιακές δυσκολίες (Δυσλεξία, Δυσορθογραφία). Οι Ειδικές Μαθησιακές Διαταραχές επηρεάζουν έως και το 15% των μαθητών. Η αύξηση των διαγνώσεων, βέβαια, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχουν περισσότερα περιστατικά, αλλά ότι οι δυσκολίες αναγνωρίζονται καλύτερα πλέον.

«Η εμπειρία της αποτυχίας στο σχολείο, της αδυναμίας να ανταποκριθούν στις προσδοκίες συχνά οδηγεί σε χαμηλή αυτοεκτίμηση», εξηγεί η κυρία Δημητριάδου. Τα παιδιά τείνουν να εσωτερικεύουν ένα αρνητικό αφήγημα: «Δεν είμαι αρκετά καλός», κάτι που διαβρώνει την εικόνα του εαυτού.

Είναι, τέλος, απαραίτητη η σημαντική ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας. Όπως επισημαίνει ο κ. Τσαλαμανιός, «η αντιμετώπιση της φτώχειας, της ανεργίας, η βοήθεια σε ευάλωτα νοικοκυριά και στις μονογονεϊκές οικογένειες έχει μεγάλη σημασία για την ψυχική υγεία νέων Ελλάδα».

Πηγή:ygeiamou.gr