Βρειτε μας στα Social Media

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Παντελής Πρεβελάκης: Σαν σήμερα «έφυγε» ένας από τους σπουδαιότερους Ρεθυμνιώτες

Δημοσιεύτηκε

στις

Πρεβελάκης
Διαφήμιση
Διαφήμιση
37 Shares

Ο Παντελής Πρεβελάκης  γεννήθηκε στο Ρέθυμνο στις 18 Φεβρουαρίου 1909  και πέθανε στην Αθήνα στις 15 Μαρτίου 1986.

Ήταν Κρητικός λογοτέχνης και καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Καλλιέργησε όλα σχεδόν τα είδη της λογοτεχνίας, συγγράφοντας πεζά, ποιητικά και θεατρικά έργα. Μετέφρασε πλήθος κειμένων από τις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Διακρίθηκε επίσης στην δοκιμιογραφία και στη συγγραφή επιστημονικών συγγραμμάτων στην ιστορία της τέχνης, ειδικά στην τέχνη της Ιταλικής Αναγέννησης.

Είναι όμως περισσότερο γνωστός ως ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της πεζογραφίας της Γενιάς του ΄30.

Παντελής Πρεβελάκης

Στο Ρέθυμνο έζησε μέχρι 17 ετών. Το 1926 μετακόμισε στην Αθήνα και γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1928 μεταγράφηκε στη Φιλοσοφική Σχολή και το 1930 αναχώρησε για σπουδές στο Παρίσι. Εκεί φοίτησε στη Σχολή Γραμμάτων της Σορβόννης και στο Ινστιτούτο Τέχνης και Αρχαιολογίας.

Υπήρξε πολύ στενός φίλος του Νίκου Καζαντζάκη.

Μετά της επιστροφή του στην Ελλάδα το 1932 ασχολήθηκε με τη διδακτορική διατριβή του, που υποβλήθηκε το 1935 στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα διεκδίκησε την έδρα της Ιστορίας της Τέχνης στο ίδιο Πανεπιστήμιο και την ίδια χρονιά εξελέγη στην έδρα Ιστορίας της νεότερης Τέχνης, ο διορισμός του όμως δεν εγκρίθηκε για πολιτικούς λόγους.

Παντελής Πρεβελάκης

Το 1937 διορίστηκε Διευθυντής Καλών Τεχνών του Υπουργείου Παιδείας, το 1938 άρχισε να διδάσκει στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και το 1939 εξελέγη καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Το 1939 έγινε μέλος της πρώτης Επιτροπής απονομής Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων.

Στον πόλεμο του 1940 υπέβαλε δύο φορές το αίτημα να καταταγεί ως εθελοντής, αλλά απορρίφθηκε. Εξέφρασε όμως με τον δικό του τρόπο την αντίστασή του: αγωνίστηκε για τη διάσωση των εκθεμάτων των Μουσείων και διέκοψε τη δημοσιοποίηση έργων του.

Παντελής Πρεβελάκης

Μετά τον πόλεμο συνέχισε την ακαδημαϊκή διδασκαλία και την πνευματική και πολιτιστική δραστηριότητα. Κατά τη διάρκεια της επταετίας αρνήθηκε διάφορες θέσεις και διακρίσεις που του απένειμε η δικτατορική κυβέρνηση και διέθετε τα νέα έργα του εκτός εμπορίου (Νέος Ερωτόκριτος, Αντίστροφη Μέτρηση).

Το 1977 βραβεύθηκε με το Αριστείο Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών και την ίδια χρονιά έγινε ακαδημαϊκός. Το πρώτο έργο του Πρεβελάκη ήταν η μυθιστορία Το χρονικό μιας Πολιτείας, ένα οδοιπορικό στο Ρέθυμνο των ετών 1898-1924, με κύριο χαρακτηριστικό τη νοσταλγία για μια γοητεία που δεν υπάρχει πια. Το επόμενο μυθιστόρημά του, Ο θάνατος του Μέδικου (1939), είναι το μόνο έργο του που δεν διαδραματίζεται στην Κρήτη. Τοποθετείται στην Φλωρεντία την εποχή της Αναγέννησης και πραγματεύεται το θέμα του θανάτου ως προσωπικής επιλογής και πράξης εκδήλωσης της ατομικής ελευθερίας.

Παντελής Πρεβελάκης

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν δημοσίευσε κανένα έργο, όμως επεξεργάστηκε τα επόμενα έργα, το Παντέρμη Κρήτη και την τριλογία Ο Κρητικός. Η Παντέρμη Κρήτη (δημοσίευση το 1945) είναι, όπως αναφέρει και ο υπότιτλος, χρονικό της κρητικής εξέγερσης του 1866. Δεν πρόκειται βέβαια για ιστορική έρευνα, παρ’ όλο που στο τέλος του έργου παρατίθεται βιβλιογραφία, αλλά για λογοτεχνική ανασύνθεση των ιστορικών γεγονότων. Η τριλογία Ο Κρητικός (1948-1950) μπορεί να θεωρηθεί ως οργανική συνέχεια της Παντέρμης Κρήτης. Το πρώτο μέρος της τριλογίας, Το δέντρο, παρουσιάζει τον κεντρικό ήρωα, τον Κωνσταντή, από τη γέννησή του ως την ενηλικίωσή του. Το δεύτερο μέρος, Η πρώτη λευτεριά, αναφέρεται στα γεγονότα των χρόνων 1895-1898, που οδήγησαν στην εγκαθίδρυση του καθεστώτος αυτονομίας της νήσου (αυτό συμβολίζει και ο τίτλος). Το τρίτο μέρος, Η πολιτεία, παρουσιάζει τις προσπάθειες των Κρητών να οργανώσουν τη διακυβέρνηση και να διευρύνουν και τα γεγονότα τα σχετικά με το Κίνημα του Θερίσου.

«Είχαν ανοίξει ένα λαγούμι κοντά στην Καστρινή Πόρτα, μεσ´ την παλιά κρασαποθήκη που την είχανε καμωμένη μπαρουτχανέ κι ένα δεύτερο στο γουμενικό. Ο (ηγούμενος) Χατζή Γαβριήλ γύριζε τα μέρη όπου λουφάζανε τα γυναικόπαιδα και τα παρακινούσε να πάνε να καούνε όταν θα πατούσε ο άπιστος το μοναστήρι. Πολλές μανάδες με τα παιδιά τους τρέχανε εκεί θεληματικώς. Ένα μικρό κορίτσι, βαστώντας στο χέρι ένα φανάρι, έφερνε γύρο στα κελαρικά και τις αποθήκες και ρωτούσε: “Ποιός θέλει νάρθει στο λαγούμι;»

“Παντελής Πρεβελάκης , Παντέρμη Κρήτη”

Η επόμενη τριλογία του, Δρόμοι της δημιουργίας, είναι απεικόνιση της πνευματικής πορείας του ίδιου του συγγραφέα. Στο πρώτο μέρος, Ο Ήλιος του Θανάτου, ο ήρωας Γιωργάκης μεγαλώνει μαζί με τη θεία του, τη θειά-Ρουσάκη και η προσωπικότητά του διαμορφώνεται υπό την επίδραση της θείας αλλά και ενός διανοούμενου, του Λοΐζου Νταμολίνου. Τα δύο αυτά άτομα εκπροσωπούν δύο αντίθετες κοσμοθεωρίες. Η θεια-Ρουσάκη, που είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες των μυθιστορημάτων του Πρεβελάκη, είναι η αυθεντική έκφραση της λαϊκής σοφίας, ενώ ο μηδενιστής Νταμολίνος εκπροσωπεί την εγγράμματη σοφία, η οποία δεν έχει πάντα θετικές επιδράσεις στην ψυχοσύνθεση του ανθρώπου. Το δεύτερο μέρος της τριλογίας, Η κεφαλή της Μέδουσας, παρουσιάζει τον ήρωα στην Αθήνα, αντιμέτωπο με την ιδεολογική κρίση του μεσοπολέμου (που παρουσιάζεται συμβολικά ως «κεφαλή της Μέδουσας»). Ο ήρωας αντιμετωπίζει την κρίση με μόνο όπλο την καλλιτεχνική δημιουργία. Το τρίτο μέρος, Ο άρτος των Αγγέλων, με τον υπότιτλο «Περιπέτεια στην Ιθάκη», αφηγείται την επιστροφή του ήρωα στη γενέθλια γη (Ρέθυμνο, η προσωπική του «Ιθάκη») και την εσωτερική του κρίση.

Η τελευταία ημιτελής τριλογία Ερημίτες και αποσυνάγωγοι δεν παρουσιάζει την οργανική συνοχή των δύο προηγούμενων. Το πρώτο μέρος, Ο Άγγελος στο πηγάδι, ασχολείται με μεταφυσικά ζητήματα. Ο ήρωας, ένας δόκιμος μοναχός, δοκιμάζεται από την εσωτερική του κρίση και τον προβληματισμό του για την σχέση του με τους ανθρώπους, τον κόσμο και τον Θεό. Το έργο διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και οι δοκιμασίες του ήρωα αντιστοιχούν με τα Άγια Πάθη. Το δεύτερο μέρος της τριλογίας, Αντίστροφη μέτρηση, δημοσιεύτηκε και κυκλοφόρησε ιδιωτικά κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, το 1974. Ο ήρωας του βιβλίου είναι ένας καθηγητής Πανεπιστημίου, που την επομένη ημέρα του πραξικοπήματος ορκίζεται μπροστά στους φοιτητές του ότι εάν σε έναν χρόνο δεν αποκατασταθεί η δημοκρατία, θα αυτοκτονήσει. Ένα χρόνο μετά πραγματοποιεί την υπόσχεσή του, παρ’ όλο που βρίσκεται αντιμέτωπος με το δίλημμα της επιλογής ανάμεσα στον έρωτα για μια φοιτήτριά του και την ηθική του δέσμευση. Κάποια από τα προβλήματα που θίγονται στο έργο είναι ο ρόλος του διανοούμενου και ο θάνατος ως προσωπική επιλογή και ως πράξη διαμαρτυρίας.

Ιδιόγραφη περίληψη της Οδύσσειας από τον ίδιο τον Νίκο Καζαντζάκη  στάλθηκε στον Παντελή Πρεβελάκη τέλη Δεκέμβρη 1938:

«Ο Οδυσσέας, αφού σκότωσε τους μνηστήρες, πλαντούσε μέσα στο μικρό του νησί⋅ δε χωρούσε πια στη γυναίκα, στο γιο, στους παλιούς θεούς του, στην πατρίδα, κι αποφάσισε να φύγει πάλι από την Ιθάκη και να επιχειρήσει το στερνό του, το αγύριστο ταξίδι.

Διάλεξε λοιπόν μερικούς συντρόφους όπως τους πεθυμούσε: ψυχές γενναίες και λεύτερες, σώματα γερά, σκάρωσε καινούριο καράβι, πάντρεψε το γιο του με τη Ναυσικά για να του κάμουν εγγόνι να μη χαθεί η γενιά του, κι ένα πρωί έκαμε πανιά κι ανοίχτηκε στο πέλαο.

Άρχισε το μέγα στερνό ταξίδι. Άραξε πρώτα – πρώτα στο λιμάνι της Σπάρτης, ανέβηκε στην ξακουσμένη πολιτεία, γλίτωσε τον παλιό του συμπολεμιστή Μενέλαο από την ανταρσία του λαού, έφαγε κι ήπιε και κουβέντιασε μαζί του, άρπαξε την Ελένη, που πλαντούσε κι αυτή μέσα στη νέα ασήμαντη καθημερινή ζωή, κι έφυγε μαζί της.

Αράζει τώρα στην Κρήτη, που βρίσκεται στην παρακμή του μεγάλου πολιτισμού της. Οι βάρβαροι κι οι σκλάβοι, έχοντας τώρα το νέο όπλο, το Σίδερο, συνωμοτούν να ρίξουν το γερο-βασιλιά Ιδομενέα, κι ο Οδυσσέας γίνεται αρχηγός τους.

Μια νύχτα, στο μεγάλο βασιλικό συμπόσιο, ο Οδυσσέας δίνει το σημάδι, κι οι συνωμότες ορμούν: ο βασιλιάς κι οι σαπημένοι αρχόντοι κι οι αρχόντισσες σκοτώνουνται, το Παλάτι της Κνωσού καίγεται, η Ελένη δένει έρωτα μ’ ένα ξανθό βάρβαρο, κι ο Οδυσσέας ξαναμπαίνει με τους συντρόφους στο καράβι κι απλώνει πάλι πανιά κατά νότου.

Αράζει στην Αίγυπτο. Αναβρασμός μέγας κι εδώ, οι σκλάβοι που πεινούν έχουν σμίξει με τους ξανθούς βάρβαρους του Βορρά και θέλουν να ρίξουν τους αρχόντους, τους παραχορτασμένους. Μια στιγμή ο Οδυσσέας διστάζει⋅ μα τέλος παίρνει απόφαση, μπαίνει μπροστά μαζί με τους σκλάβους, μα ο στρατός τους νικιέται, τον πιάνουν οι αρχόντοι και τον ρίχνουν στη φυλακή. Δένει εκεί φιλίες με τους νέους άγριους συντρόφους, και μέσα στην πείνα, στην αγωνία του και στη σκλαβιά της φυλακής πελεκάει σ’ ένα ξύλο το πρόσωπο του νέου Θεού του: φοβερή μάσκα ανήλεη, όλο πληγές κι αίματα, σαν τον Πόλεμο.

Κατορθώνει με δόλο να φύγει από τη φυλακή, ξεδιαλέγει πάλι, ανάμεσα στους πολεμιστές, σκλάβους κα βάρβαρους, τους πιο άγριους συντρόφους και κινάει μαζί τους πέρα, κατά την έρημο. Και πάει μπροστά, οδηγός, η μάσκα του νέου Θεού.

Φτάνει πολεμώντας με τις άγριες φυλές, στις πηγές του Νείλου, στην καρδιά της Αφρικής. Εκεί χτίζει την καινούρια πολιτεία του, την οχυρώνει, χαράζει απάνω στο φρούριο τις νέες περήφανες εντολές του Θεού του, νομοθετώντας νέους δίκαιους νόμους. Χαίρεται που θα δημιουργήσει μιαν κοινωνία ελεύτερων, ατρόμητων ανθρώπων.

Μα τη μέρα που έκανε τα εγκαίνια της πολιτείας κι είχε κηρύξει μεγάλη γιορτή, γίνεται σεισμός, ανοίγει η γη και καταπίνει την πολιτεία. Βούλιαξε όλη.

Στα χείλη του γκρεμού που άνοιξε, ο Οδυσσέας, ολομόναχος πια, χωρίς συντρόφους, χωρίς ελπίδα, συγκεντρώνεται σαν ασκητής και μάχεται να νικήσει τη μοίρα. Αργά, ύστερα από φοβερό εσωτερικό αγώνα, το μυαλό του φωτίζεται, η ψυχή του νικάει, σηκώνεται όρθιος και ξαναρχίζει την πορεία.

Πορεύεται πάντα κατά το νότο, συναντάει στη μακρινή του οδοιπορία όλους τους μεγάλους αρχηγούς που έφεραν στους ανθρώπους μιαν καινούρια θρησκεία, μια χίμαιρα, μια νέα κοσμοθεωρία —τ’ αρχέτυπα του Άμλετ, του Δον Κιχώτη, του Φάουστ, του Ομήρου, του Βούδα, του Χριστού. Ζει μαζί τους και μιλάει, μετράει την ψυχή του με την ψυχή τους και τους αφήνει ένα-ένα κι εξακολουθεί μόνος την πορεία.

Φτάνει στην άκρα της Αφρικής, στην αγαπημένη θάλασσα. Γελάει, κυλιέται στα χοχλάδια, παίζει μαζί της. Σκαρώνει το στερνό του καράβι, στενό, μικρό, σα φέρετρο. Αποχαιρετά τη γη, φεύγει. Περνάει την παγωμένη θάλασσα, τρικυμιά ξεσπάει, συντρίβεται το καράβι σε άγρια χιονισμένα βράχια.

Παίρνει πάλι το δρόμο, πέφτει σ’ ένα χωριό καμωμένο από χιόνι, όπου οι άγριοι κυνηγοί της φώκιας τον υποδέχουνται σα θεό. Μένει μαζί τους ένα χειμώνα, και την άνοιξη, ως έλιωσαν τα χιόνια, θηκαρώνει σε μιαν πλωτή από δέρμα φώκιας και ξαναπαίρνει πάλι το πέλαγο.

Λάμνει με τα κουπιά στον αβασίλευτο ήλιο, κι έρχεται ήσυχα ο Θάνατος και καθίζει αντίκρα του, στην πλώρα. Είναι απαράλλαχτος με τον Οδυσσέα, γέρος κι αυτός με άσπρα γένια, όλο πληγές. Χαμογελάει ο ένας στον άλλον, αρμενίζουν αμίλητοι, ένα παγόβουνο προβαίνει, πέφτει απάνω στην πλωτή, μα ο Οδυσσέας προφταίνει και σκαρφαλώνει απάνω στο παγόβουνο κι αρμενίζει μαζί του σα να ‘ναι καράβι.

Ο Οδυσσέας νιώθει [πως] έφτασε πια η στερνή του ώρα. Αποχαιρετά τις πέντε του αίστησες —την όραση, την ακοή, τη γέψη, την όσφρηση, την αφή— και τις ευχαριστεί γιατί καλά του δούλεψαν, παράπονο δεν έχει.

Ανοίγει την αγκάλη, σέρνει φωνή, φωνάζει όλους τους αγαπημένους του συντρόφους —τους άντρες, τις γυναίκες που αγάπησε και το πιστό σκυλί του από την Ιθάκη. Ακούν τη φωνή του αφέντη, πετιούνται από τα μνήματα οι παλιοί συντρόφοι και καταφτάνουν⋅ το καράβι του Οδυσσέα γεμίζει πάλι συντρόφους. Χαίρεται ο Οδυσσέας, υποδέχεται όλο χαρά τους συντρόφους, σηκώνει το χέρι, δίνει με ατρόμητη θριαμβευτική φωνή το σημάδι του μισεμού:

«Όρτσα, παιδιά, και πρίμο φύσηξε του Χάρου το αγεράκι.»

Ο Παντελής Πρεβελάκης πέθανε στην Αθήνα στις 15 Μαρτίου  1986.

Πηγές: 

Wikipedia.gr

Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη,  Παντελής Πρεβελάκης –  Νίκος Καζαντζάκης, εκδ. Καζαντζάκη

kazantzakispublications.org

Πρεβελάκης
Διαφήμιση
Διαφήμιση
Διαφήμιση SYNKA
Διαφήμιση Cretanphysis Face Cream
Σχολίασε το άρθρο
Ακολουθήστε το Daynight.gr σε Facebook και Instagram
Διαφήμιση SYNKA
Διαφήμιση Cretanphysis Face Cream

ΣΧΟΛΙΑ:

Το Daynight.gr σέβεται απόλυτα το δικαίωμα σας στην ελεύθερη γνώμη στο πλαίσιο πάντα ενός κόσμιου διαλόγου. Τα σχόλια που ακολουθούν εκφράζουν και απηχούν αποκλειστικά τον αναγνώστη/ρια και το Daynight.gr διατητηρεί το δικαίωμα να μην αναρτά ή/και να διαγράφει απρεπή, υβριστικά και διαφημιστικά σχόλια.

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

Σύντεκνε, δεν έχεις παίξει «Ντοπιολαλιά», δεν έχεις παίξει πράμα!

Δημοσιεύτηκε

στις

Ντοπιολαλιά
277 Shares

Σπολλάτη σας! Είναι η “αρογαλού” χορευταρού αράχνη της Κρήτης και ποιο είναι το  θεριό της; Ο “φουρόγατος” ή ο “άρκαλος”; Τα “σουσούμια” τηγανίζονται; Είναι ο “ασκορδούλακαςναμουντάνικος σε όλη την Ελλάδα;

Δεν έχεις παίξει “Ντοπιολαλιά“ σύντεκνε δεν έχεις παίξει πράμα!

Για πρώτη φορά τα “Κρητικά” γίνονται παιχνίδι (επιτραπέζιο, αλλά και ψηφιακό σε λίγο καιρό) και μας προσκαλούν σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στην κοινή πολιτισμική μνήμη και τη λαϊκή παράδοση. Γιατί βρίσκεις τ’ Ομήρου τη συνέχεια στα δίστιχα της Κρήτης! 

Παίζοντας τα “Κρητικά“ θα εξοικειωθείς με τη λαλιά της Κρήτης. Θα μυηθείς στη λεβέντικη κρητική κουλτούρα και θα αποκομίσεις συναρπαστικές γνώσεις για την ιστορία, τον πολιτισμό και την παράδοση της Μεγαλονήσου. Κι όλου του κόσμου τις χαρές εύχομαι να παντήξεις! Πρωτότυπη, ψυχαγωγική και εκπαιδευτική, η “Ντοπιολαλιά” αποσκοπεί στην καταγραφή, τη διάσωση και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της προφορικής λαϊκής μας παράδοσης, στη δια-δραστική μύηση των νεότερων γενιών στο συναρπαστικό αυτό κόσμο, αλλά και στην αναβάθμιση της τουριστικής εμπειρίας σε τοπικό επίπεδο. 

Κάθε ντοπιολαλιά είναι ξεχωριστή και κάθε παιχνίδι ένα αυτοτελές πολιτιστικό έργο

Η “Ντοπιολαλιά” έχει σχεδιαστεί, έτσι ώστε μέσω της γλώσσας να παρουσιάζεται η ιστορία, ο πολιτισμός, η παράδοση, η γαστρονομία, η καθημερινή ζωή, η αρχιτεκτονική, η πανίδα, η χλωρίδα κι η κουλτούρα κάθε περιοχής. Μέσα από 1.000 ιδιωματικές λέξεις, δομημένες σε μια ευρηματική κι ανατρεπτική πλοκή παιχνιδιού, θα εξοικειωθείς με τη λαλιά του τόπου σου ή κάποιου άλλου, γιατί κάθε “Ντοπιολαλιά” είναι φιλική και φιλόξενη γι όλους, μικρούς και μεγάλους, ντόπιους κι επισκέπτες. 

Θα την απολαύσεις καλύτερα μαζί με τοπικά εδέσματα ή παρέα με αυθεντικούς ομιλητές. Θα σε επιβραβεύσει με χρήσιμες γνώσεις για τοπωνύμια, υδρωνύμια, θρύλους, ιστορίες, ήθη και έθιμα, φορεσιές, παροιμίες και τραγούδια. Θα σε διασκεδάσει με σκωπτικά αστεία, ντόπια χωρατά και αινίγματα. Θα σε συναρπάσει με την πλοκή, τις εκπλήξεις και τις ανατροπές της. Απάντησε σωστά. Λύσε τους γρίφους. Εξουδετέρωσε τις παγίδες και τα ξόρκια. Κέρδισε αντίδοτα. Ξεκλείδωσε φυλακτά. Διαπραγματεύσου με σύνεση στο χωριό. Θα κερδίσεις αν χαθείς μέσα της. Θα χάσεις αν δεν την τραγουδήσεις και που ξέρεις μπορεί και να τη χορέψεις, αν δεν σε ματιάσουν ή δεν σε πλανέψουν στο ζάλο σου νεράιδες κι αϊρκά… 

Η “Ντοπιολαλιά” ως βιωματικός τουριστικός οδηγός

Η “Ντοπιολαλιά” είναι ένα παιχνίδι που μπορεί να λειτουργήσει ως μια πολύ καλή αφορμή διασκεδαστικής επανασύνδεσης με την ιδιαίτερη πατρίδα, αλλά κι ως ιδανικός τρόπος ψυχαγωγικής μύησης τουριστών στην ιδιαίτερη πολιτισμική φυσιογνωμία του τόπου που επισκέπτονται. Για να απολαύσει κάποιος τη “Ντοπιολαλιά”, δηλαδή, δεν απαιτείται να είναι ντόπιος ή να κατάγεται από τη συγκεκριμένη περιοχή, καθώς έχει σχεδιαστεί, έτσι ώστε να παίζεται με ευκολία ακόμα κι από όσους δεν γνωρίζουν ούτε μία λέξη από την εκάστοτε τοπική διάλεκτο. 

Μέσα σε λίγη μόνο ώρα παιχνιδιού όλοι μπορούν να μάθουν πάρα πολλά για έναν τόπο και να μετουσιώσουν αυτή τη γνώση σε εμπειρία, ζητώντας για παράδειγμα να δοκιμάσουν ένα τοπικό προϊόν, να επισκεφτούν το λαογραφικό μουσείο ή να συμμετέχουν σε ένα πανηγύρι της περιοχής. Σε αυτό το πλαίσιο, η “Ντοπιολαλιά” μπορεί να συμβάλει σημαντικά και στην ενίσχυση του Τουρισμού Εμπειριών, που ειδικά σήμερα είναι παγκοσμίως εξαιρετικά δημοφιλής, να δώσει μια νέα διάσταση στην  έννοια της πατροπαράδοτης ελληνικής φιλοξενίας. 

Σύμφωνα με τους δημιουργούς της “Ντοπιολαλιάς” «Η Τουριστική διάσταση του παιχνιδιού, δηλαδή η προώθηση του ελληνικού τουρισμού σε τοπικό επίπεδο, αποτέλεσε εξ’ αρχής βασικό στόχο μας και ενσωματώθηκε στο σχεδιασμό του. Κάπως έτσι ξεκίνησε, άλλωστε και το δημιουργικό ταξίδι της “Ντοπιολαλιάς”, αφού σαν ιδέα γεννήθηκε στο καφενείο ενός ελληνικού χωριού από μια παρέα φίλων, που απολάμβανε την αναζήτηση της σημασίας μιας ντόπιας ιδιωματικής λέξης». 

Πόσο πιο όμορφη, πλούσια και διαδραστική μπορεί να γίνει η συνάντηση με συγγενείς και φίλους στον τόπο καταγωγής σου, αλλά και γενικότερα η ταξιδιωτική εμπειρία, όταν φτάνοντας σε έναν προορισμό θα μπορείς να θυμηθείς ή να γνωρίσεις, με τρόπο ψυχαγωγικό, την τοπική κουλτούρα σε όλες τις εκφάνσεις της στο χθες και στο σήμερα; Κι όλα αυτά, απλά παίζοντας τη “Ντοπιολαλιά” στο ξενοδοχείο, στον ξενώνα, στο φιλικό σπίτι που σε φιλοξενούν, στο καφενείο ή στην καφετέρια, στην ταβέρνα, στην πλατεία του χωριού και γιατί όχι προσκαλώντας στη συντροφιά και ντόπιους. 

Γεφυρώνει το χάσμα των γενεών κι αγαπά την τρίτη ηλικία

Η “Ντοπιολαλιά” δεν είναι μόνο διασκεδαστική κι επιμορφωτική. Αποτελεί μια ευρηματική δημιουργική απασχόληση για όλη την οικογένεια στην πιο διευρυμένη της μορφή, αλλά και για κάθε είδους παρέα. Ενισχύει την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των νεότερων και τους μυεί ψυχαγωγικά στις παραδόσεις και τον πολιτισμό μιας περιοχής. Συμβάλλει στην εξάσκηση της μνήμης κι άλλων δεξιοτήτων, καθώς και στην ψυχική και πνευματική υγεία των ηλικιωμένων. Κοινωνικοποιεί και φέρνει σε επαφή παιδιά, γονείς, γιαγιάδες και παππούδες, γεφυρώνει δημιουργικά το χάσμα γενεών. 

 

Η “Ψηφιακή Ντοπιολαλιά” και η διαδικτυακή δράση “Λεξορμήσεις” 

Η ερευνητική ομάδα της “Ντοπιολαλιάς”, αξιοποιώντας τις τεράστιες δυνατότητες που παρέχει ο κόσμος των παιχνιδιών και τα σύγχρονα εργαλεία παιχνιδοποίησης (gamification), σχεδιάζει ήδη την ψηφιακή της έκδοση. Παράλληλα, στο πλαίσιο των ευρύτερων πολιτιστικών κι εκπαιδευτικών της δράσεων, υλοποιεί μια σειρά πρωτοβουλιών, με τίτλο “Λεξορμήσεις”. Ένα διαδικτυακό διαδραστικό και συμμετοχικό κυνήγι ξεχασμένων με το πέρασμα του χρόνου λέξεων και φράσεων, στο οποίο μπορούν να συμμετέχουν όλοι, μικροί και μεγάλοι. 

Στόχος της δράσης είναι η συλλογή, η καταγραφή κι η διάσωση ιδιωματισμών, που μιλούν μέχρι και σήμερα αυθεντικοί ομιλητές σε όλη την Ελλάδα. Για τη συγκέντρωση του υλικού, που εκτός από κειμενικό μπορεί να είναι και ηχογραφημένο ή μαγνητοσκοπημένο, θα χρησιμοποιηθούν η “Ψηφιακή Ντοπιολαλιά”, η ιστοσελίδα της www.dopiolalia.gr και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 

Οι “Λεξορμήσεις” θα αξιοποιηθούν δημιουργικά για τον εμπλουτισμό με πρώτη ύλη του περιεχομένου των επόμενων παιχνιδιών της “Ντοπιολαλιάς” κι αξίζει να συμμετάσχετε, όχι μόνο για να αναδείξετε τη λαλιά του τόπου σας, αλλά και γιατί σύμφωνα με την ομάδα της “Ντοπιολαλιάς”: «Δεν φαντάζεσαι που μπορεί να έχει “μαγκουρώσει” μια λέξη για χρόνια και σίγουρα θα είναι συναρπαστικό αν την ανακαλύψεις και τη φέρεις στο φως». Η πλατφόρμα έχει ανοίξει, οπότε μπορείτε να αρχίσετε να ψάχνετε για “κρυμμένες” λέξεις και φράσεις παντού. 

Στόχος η δημιουργία ενός παιχνιδιού για κάθε λαλιά του ελληνισμού

Οι πρώτες θεματικές εκδόσεις της “Ντοπιολαλιάς”, που ήδη κυκλοφορούν, περιλαμβάνουν τα “Κρητικά”, τα “Ποντιακά”, τα “Ηπειρώτικα” και τα “Κουτσαβάκικα”. Η βάση του παιχνιδιού είναι κοινή σε όλες τις εκδόσεις κι ενσωματώνει με τρόπο ευρηματικό και ψυχαγωγικό ένα ευρύ φάσμα γλωσσικών, λαογραφικών, ιστορικών και πολιτισμικών δεδομένων της λαϊκής προφορικής παράδοσης, που αντλούνται από μια ποικιλία πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, καθώς κι από αυθεντικούς ομιλητές της γλώσσας. 

Κάθε παιχνίδι, από τη σταχυολόγηση του γλωσσικού και πολιτισμικού περιεχομένου μέχρι την πρωτότυπη εικονογράφηση και τον εμπνευσμένο σχεδιασμό, παραπέμπει περισσότερο σε ένα χειροποίητο, λεπτοδουλεμένο έργο ενός λαϊκού δημιουργού, με πρώτη ύλη την προφορική γλώσσα και καλέμι το παιχνίδι. 

“Η δια-δραστική γνωριμία με την προφορική, τη μητρική λαλιά, ενός ή περισσότερων τόπων πολλώ δε μάλλον της διαλέκτου της Κρήτης δύναται να συμβάλλει στην ανάπτυξη του γλωσσικού μας πλούτου…”, επισημαίνει ο Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος, εμπνευστής της πρωτοβουλίας και δημιουργός του παιχνιδιού.

“Στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, φιλοδοξούμε να συμβάλλουμε στην ανάδειξη των ανεξάντλητων γλωσσικών κοιτασμάτων της μητρικής λαλιάς μας, γι αυτό και στους άμεσους στόχους μας για την επόμενη περίοδο συγκαταλέγεται η σύναψη συνεργασιών και συνεργιών με φορείς σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό και με στόχο να δημιουργηθεί ένα παιχνίδι για κάθε λαλιά του Ελληνισμού”.

 

Info:

Site
Facebook
Instagram

Ντοπιολαλιά
συνεχεια αναγνωσης

ΚΡΗΤΗ

10+1 φωτογραφίες από την Κρήτη που θα σου φέρουν τη μυρωδιά της Άνοιξης

Δημοσιεύτηκε

στις

από

77 Shares

Η Κρήτη λένε πως είναι ένας τόπος «ευλογημένος» και αυτό δεν είναι υπερβολή. Όσοι μένουν μόνιμα στο νησί και όσοι το έχουν επισκεφτεί αρκετές φορές σε διάφορες εποχές του χρόνου μπορούν να το επιβεβαιώσουν. Τόσο το Χειμώνα όσο και το καλοκαίρι, τα τοπία της Κρήτης είναι ανεπανάληπτα. Ωστόσο, η Άνοιξη είναι η εποχή που η φύση «οργιάζει» και δεν την χορταίνουμε όσες βόλτες και αν κάνουμε στο νησί! Έστω και αυτές τις περιορισμένες λόγω πανδημίας…

Γράφει ο Αντώνης Τσαλίκης για το Daynight.gr

Από την ανατολή στην δύση και από το βόρειο στο νότιο πέλαγος της Κρήτης, όποιος έχει διάθεση και ανάγκη για να έρθει πιο κοντά στη φύση, δεν θα έχει καμία δυσκολία στο να βρει το τοπίο που αναζητά.

Οροπέδια σαν ζωγραφιά, λουλούδια μέχρι εκεί που σχεδόν «αγγίζουν» τη θάλασσα και έντονα χρώματα που «ζωντανεύουν» τις αισθήσεις, όλα μαζί συνθέτουν το υπέροχο ανοιξιάτικο πρόσωπο του νησιού!

Παρακάτω, μετά από αναζήτηση με άκρως ανοιξιάτικη διάθεση, 10 συν μία φωτογραφίες γεμάτες ανοιξιάτικα τοπία και «άρωμα» Κρήτης…

1. Στους «χρυσαφένιους» αγρούς του νησιού.

2. Τα πρώτα άνθη της Άνοιξης στα ορεινά της Κρήτης.

3. «Πράσινο» παντού και ο ουρανός όλο και πιο καθαρός.

4. Ανοιξιάτικο ξημέρωμα στις βόρειες ακτές της Κρήτης.

5. Ανθισμένο τοπίο στο Λιμάνι Καβονησίου Κισσάμου

6. Πλάι στο κύμα, οι ακτές της Κρήτης σαν «ζωγραφιά»

7. Ιστορία, παράδοση και εικόνες άνοιξης σε μία φωτογραφία.

8. Ο Χειμώνας μένει πίσω και η Άνοιξη εμφανίζεται με όποιο τρόπο βρει.

9. Τα τελευταία σύννεφα του Χειμώνα πάνω από ένα καταπράσινο τόπο.

10. Ο καιρός στο Λουτρό «ανοίγει» και τα χρώματα «ζωηρεύουν».

10+1. Όλη η απλότητα της Κρητικής φυσικής ομορφιάς σε ένα «κλικ».

συνεχεια αναγνωσης

ΚΡΗΤΗ

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο αγιογράφος από το Ηράκλειο που κατέκτησε τον κόσμο με το πινέλο του | ΦΩΤΟ

Δημοσιεύτηκε

στις

από

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
105 Shares

Σαν σήμερα 7 Απριλίου του 1614, άφησε την τελευταία του πνοή ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος. Ο σπουδαίος ζωγράφος της Αναγέννησης, με καταγωγή από την Κρήτη, ο οποίος υπήρξε αναμφίβολα μία από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες της παγκόσμιας τέχνης. Έζησε και δούλεψε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στην Ισπανία, εξ ου και το προσωνύμιο El Greco (Ο Έλληνας), με το το οποίο είναι, επίσης, γνωστός.

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος γεννήθηκε το 1541 στον Χάνδακα (σημερινό Ηράκλειο) της Ενετοκρατούμενης Κρήτης, από εύπορους γονείς. Χωρίς να είναι γνωστά πολλά πράγματα για τους δασκάλους και την καλλιτεχνική μαθητεία του, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είχε τη δυνατότητα να σπουδάσει βυζαντινή ζωγραφική στη γενέτειρά του και να εξοικειωθεί με τη δυτική τέχνη.

Το 1567 ταξίδεψε στην Ιταλία και συγκεκριμένα στη Βενετία, όπου παρέμεινε επί τριετία και μαθήτευσε στα εργαστήρια των ζωγράφων Μπασάνο, Τιτσιάνο και Τιντορέντο, ενώ ζωγράφισε πίνακες, όπως «Ο Διωγμός των εμπόρων από το Ναό».

Το 1570 εγκατέλειψε τη Βενετία και πήγε να εργαστεί στη Ρώμη. Στην Αιώνια Πόλη διεύρυνε τον κύκλο των γνωριμιών του και απέκτησε τέτοια αυτοπεποίθηση για την τέχνη του, ώστε να υποστηρίξει ότι αν καταστρέφονταν οι τοιχογραφίες της «Καπέλα Σιξτίνα» που είχε ζωγραφίσει ο Μιχαήλ Άγγελος, θα μπορούσε αυτός να κάμει καλύτερες. Η παρατήρησή του αυτή θεωρήθηκε τότε βλασφημία και επιτάχυνε την απόφασή του να εγκαταλείψει τη Ρώμη και σε συνδυασμό με τις γνωριμίες του στον κύκλο των Ισπανών ευγενών της Ρώμης να εγκατασταθεί αρχικά στη Μαδρίτη (1576) και τον επόμενο χρόνο στο Τολέδο.

Στην ισπανική αυτή πόλη η καλλιτεχνική του παραγωγή έφθασε στην κορύφωσή της. Διακόσμησε με πίνακες τον ναό του Αγίου Δομηνίκου, το ανάκτορο του Εσκοριάλ και τη μητρόπολη του Τολέδου. Σπουδαίοι πίνακες του είναι η «Ανάληψη της Θεοτόκου», «Η Αγία Τριάδα», «Η Ανάσταση του Σωτήρος», «Το μαρτύριο του Χριστού», «Εσπόλιο» (σκηνή από τα πάθη του Χριστού), «Ο Λαοκόων» και «Η Πεντηκοστή».

Το 1578 είναι μια σημαντική χρονιά στη ζωή του Γκρέκο. Θα αποκτήσει το πρώτο και μοναδικό του παιδί, τον Χόρχε Μανουέλ, από τη σχέση του με τη δόνα Χερόνιμα δε λας Κουέβας, με την οποία θα ζήσει το υπόλοιπο του βίου του, αλλά δεν θα την παντρευτεί. Οι μελετητές του έργου του πιστεύουν ότι η δόνα Χερόνιμα εικονίζεται στην προσωπογραφία «Η κυρία με την ερμίνα».

Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος πέθανε στις 7 Απριλίου του 1614, σε ηλικία 73 ετών και τάφηκε στο ναό του Αγίου Δομήνικου στο Τολέδο.

Για πολλά χρόνια το όνομά του έμεινε στην αφάνεια και οι πίνακές του σε εκκλησίες και παλάτια της Ιταλίας και της Ισπανίας θεωρούνταν ως έργα κάποιου τρελού. Από τις αρχές του 20ου αιώνα το έργο του άρχισε να αναγνωρίζεται και σήμερα θεωρείται ένας από τους κορυφαίους εικαστικούς καλλιτέχνες όλων των εποχών, που επηρέασε ζωγράφους της μοντέρνας τέχνης, όπως ο Πάμπλο Πικάσο.

Πίνακες του Γκρέκο κοσμούν τα μεγαλύτερα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές και η αξία κάποιων από αυτούς είναι αμύθητη. Στη χώρα μας υπάρχουν έξι έργα του Θεοτοκόπουλου: «Ο Άγιος Λουκάς ζωγραφίζει την Παναγία» και «Η Προσκύνηση των Μάγων» (Μουσείο Μπενάκη), «Στέψη της Θεοτόκου» και «Η Συναυλία των Αγγέλων» (Εθνική Πινακοθήκη), «Βάπτιση του Χριστού» και «Άποψη του Όρους και της Μονής Σινά» (Ιστορικό Μουσείο Κρήτης).

 

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος
συνεχεια αναγνωσης

ΚΟΣΜΟΣ

Τι είναι οι «Χικικομόρι» και γιατί επιλέγουν να ζουν για χρόνια σε ένα δωμάτιο;

Δημοσιεύτηκε

στις

από

χικικομόρι

Όταν ακούσεις για πρώτη φορά τον χαρακτηρισμό «Χικικομόρι» και διαβάσεις περισσότερες  λεπτομέρειες για το τι ακριβώς σημαίνει, δύσκολα πιστεύεις πως αποτελεί πραγματικότητα και όχι σενάριο κάποιας ταινίας φαντασίας.

Πράγματι, οι Χικικομόρι στην Ιαπωνία αποτελούν ένα άκρως ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο που φυσικά ξεπερνάει τα σύνορα της χώρας και προκαλεί ευρύτερο προβληματισμό και στο «δυτικό κόσμο» τα τελευταία χρόνια.

Γράφει ο Αντώνης Τσαλίκης για το Daynight.gr

Τα άτομα που ανήκουν στην  ιδιαίτερη αυτή ομάδα των Χικικομόρι, αποτελούν ουσιαστικά σύγχρονους «αναχωρητές» που πάσχουν από έντονο ψυχοκοινωνικό σύνδρομο απόσυρσης από την κοινωνία. Δηλαδή επιλέγουν συνειδητά να μην εργάζονται ούτε να σπουδά­ζουν και δεν έχουν γενικά καμία εξωτερική κοινωνική επαφή ή σχέσεις για χρόνια. Αποσύρονται στο δωμάτιό τους και ζουν αποκλεισμένοι εκεί χωρίς να θέλουν να βγουν καθόλου έξω στον κόσμο…

χικικομόρι

Με βάση τα πιο πρόσφατα στατιστικά στοιχεία στην μακρινή Ιαπωνία, ο πληθυσμός τους ξεπερνάει το ένα εκατομμύριο! Ωστόσο, ο αριθμός αυτός θεωρείται πως δεν απεικονίζει το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου και υπάρχουν φόβοι πως η πανδημία COVID-19 θα εντείνει ακόμη περισσότερο την συγκεκριμένη διαταραχή.

Μια διαταραχή της προσωπικότητας με ψυχολογικό υπόβαθρο αλλά και αρνητικές επιρροές από τον σύγχρονο τρόπο ζωής τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν είναι καθόλου τυχαίο βεβαίως πως το φαινόμενο πήρε τεράστιες διαστάσεις αμέσως μετά την σκληρή οικονομική κρίση που βίωσε η χώρα το 1990. Τότε που κατά τους οικονομολόγους έσκασε η «φούσκα» που ζούσαν για χρόνια και μέσα σε λίγους μήνες εκατομμύρια πολίτες, κυρίως άνδρες νεαρής ηλικίας, βρέθηκαν άνεργοι και χρεωμένοι με τεράστια ποσά στις τράπεζες.

χικικομόρι

 

Το φαινόμενο είναι τόσο σοβαρό και «γεννά» άμεσα προβληματισμό σε όποιον το μελετάει καθώς τα βασικά χαρακτηριστικά του δεν δεν μπορούν να ερμηνευτούν μόνο από ψυχολογική-ιατρική οπτική. Αυτό γιατί η μεγάλη πλειοψηφία των Χικικομόρι είναι ιδιαίτερα έξυπνοι, με ικανότητες και εργασιακή εμπειρία που φαίνεται να τους έχουν «λυγίσει» οι έντονες απαιτήσεις της κοινωνίας και κυρίως του στενού οικογενειακού κύκλου για μία υποκειμενική επιτυχία.

Η απόσυρση τους από την κοινωνία μπορεί να διαρκέσει από μερικούς μήνες για ορισμένες περιπτώσεις που σύντομα μπορούν να αντιμετωπιστούν από ειδικούς και την οικογένεια, μέχρι και περισσότερα από 30 χρόνια όπου το άτομο είναι ανέφικτο να ενταχθεί ξανά στο κοινωνικό σύνολο.

Ακόμη μία σημαντική πτυχή του φαινομένου, είναι το γεγονός πως οι περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται κυρίως σε οικογένειες της μεσαίας τάξης. Είναι ιδιαίτερα σπάνιο να βρει κανείς Χικικομόρι σε φτωχές οικογένειες της Ιαπωνίας. Οι οικογένειες της μεσαίας τάξης με βάση έρευνες, έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης της διαταραχής καθώς η πίεση για επίτευξη υψηλών στόχων, οικονομικής ανεξαρτησίας και κοινωνικού κύρους είναι αρκετά πιο έντονη.

«Τραβώντας» το βλέμμα από την Ιαπωνία προς την Ευρώπη, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να εντοπίσουμε αρκετά κοινά στοιχεία στην ζωή κυρίως νέων σε χώρες του «δυτικού κόσμου» με εκείνους που χαρακτηρίζονται ως Χικοκομόρι στην άλλη άκρη του πλανήτη.

Κατά την διάρκεια της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη την περασμένη δεκαετία, ο πρόεδρος της ευρωπαϊκής Βουλής, Μάρτιν Σουλτς,  είχε κάνει μια δήλωση που προκάλεσε έντονα σχόλια και προβληματισμό:

«Δημιουργούμε μια χαμένη γενιά. Η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν ίσως την καλύτερα μορφωμένη νέα γενιά στην ιστορία τους. Οι γονείς έχουν επενδύσει χρήματα, τα έκαναν όλα όπως έπρεπε και τώρα, την ώρα που αυτοί οι άνθρωποι είναι έτοιμοι να δουλέψουν, η κοινωνία τούς λέει “δεν έχουμε θέση για εσάς”. Δώσαμε χρήματα για να διασώσουμε τις τράπεζες, αλλά κινδυνεύουμε να χάσουμε μια γενιά».

Βεβαίως και δεν είναι ορθό να συγκρίνεις με απλοϊκό τρόπο την Ιαπωνική κοινωνική και οικογενειακή κουλτούρα με αυτή στην Ευρώπη, αλλά δυστυχώς η «κατεύθυνση» που έχει πάρει ο σχεδιασμός της οικονομίας σε πολλά σύγχρονα κράτη έχει αποτέλεσμα παρόμοια «σύνδρομα» και «χαμένες γενιές» νέων. 

χικικομόρι
συνεχεια αναγνωσης

ΚΡΗΤΗ

Η υπέροχη ιστορία του μικρού Ανδρέα από την Κρήτη που πολέμησε για την Ανεξαρτησία

Δημοσιεύτηκε

στις

από

117 Shares

Η ιστορία που θα σας αφηγηθώ σήμερα είναι παρμένη από το Ημερολόγιο του Ιωάννη Δαμβέργη, Λογοτέχνη και Δημοσιογράφου από τη Κρήτη, που υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες της απελευθέρωσης του νησιού στα τέλη του 19ου αιώνα. Αποσπάσματα του ημερολογίου δημοσίευσε το 1929 η εφημερίδα ΕΣΤΙΑ.

«Όταν προ σαρανταπέντε περίπου ετών διέτρεχα την Κρητην από του ενός άκρου εις το άλλο, εφιλοξενήθην ένα βράδυ εις την μαγευτικήν Κιθαρίδα πεζεύσας μετά του οδηγού μου προ ενός Αρχοντοφτωχικού.

Διότι έτσι πρέπει να λέγεται κάθε χωρικόν φτωχόσπιτο της Κρήτης, ως κατοικούμενον από ευπατρίδας, έχοντας περγαμηνάς οικογενειακών προς την πατρίδα υπηρεσιών.

Εις το Αρχοντοφτωχικό η απροσδόκητος άφιξις των ξένων δεν έδωκε κανέναν κόπον και καμμία στενοχωρίαν. Το βρισκούμενο προσεφερθη με τόσην χάριν και αφέλειαν ώστε όλοι εμείναμεν ευχαριστημένοι.

Αλλά περισσότερον και από αυτά θα μου έφθαναν αι διηγήσεις του γέρου του σπιτιού προθύμου πάντοτε να εξιστορή με νεανικόν ενθουσιασμόν και αστράπτοντας οφθαλμούς τα ωραία περασμένα

Ένεκα της κακής μου συνηθείας να μη κρατώ ποτέ σημειώσεις και να εμπιστεύομαι απλώς εις την μνήμην μου, ένα πράγμα μόνον μου απέμεινεν από την επίσκεψιν εκείνην, τα δύο μωρά της οικογενείας που έπαιζαν επάνω εις μακράν και φαρδειάν κασέλαν, χρησιμεύουσα την ημέραν μεν ως καναπές, την δε νύκτα ως κρεββάτι. Επαιζαν τις κουτσούνες δηλαδή τις κούκλες των.

Εις την μεγαλειτέραν αδελφήν πέντε περίπου ετών ως κουτσούνα εχρησίμευε το θρομύλι ένα ξύλινον σύνεργον του αργαλειού προχείρως ντυμένο με κανένα μαντήλι η τσεμπέρι…

Εις τον τριετή αδελφόν της θέλοντα και αυτόν σώνει και καλά κουτσούναν, εχρησίμευε ως τοιαύτη αναλόγως ενδεδυμένη μια παλαιά πιστόλα του παππού. Την εχάιδευε, την έπαιζε, την αγκάλιαζε, την εφιλούσε.

 class=

Δεν ήτο ακόμη χριστιανός ο τριετής εκείνος Κρητικός, αλλ΄ήτο ήδη ένοπλος. Θα τον εβάπτιζα εγω ευχαρίστως αν δεν επρόκειτο ν΄αναχωρήσω το πρωί. Αλλ΄εν πάσει περιπτώσει εζήτησαν τουλάχιστον την γνώμην μου δια ένα ωραίον άνομα.

Εσκεπτόμουν κανένα ιστορικόν τοιούτον, όταν ήκουσα τον παππού να ξεροβήχη. Εκατάλαβα
-Και πως τον λένε τον παππού, ηρώτησα
Τα μάτια του γέρου σπινθηροβόλησαν
-Καπετάν Ανδρέα μου απήντησεν η μητέρα.
-Και θέλετε ωραιότερον όνομα, είπα
Το όνομα για τον μικρόν Ανδρέα κατεκυρώθη και εγώ ανεκηρύχθηκα επίτιμος νονός του.

***

Δεν επέρασαν περισσότερα από δέκα χρόνια, όταν κατά το 1896 ο πατέρας του Ανδρέα, πρόσφυγας στας Αθήνας και ετοιμαζόμενος να κατέβη εις Κρήτην ως πολεμιστής, ήλθε να με εύρη και να μου ζητήση ένα γκρα.

Εις την διαρκή παραζαλη που ευρισκόμην τότε λογω του Κρητικού αγώνος, μόλις τον ανεγνώρισα. Ενεθυμήθην όμως τον Ανδρέα και ερώτησα περί αυτού.

-Ήθελε νάρθη κι αυτός κουμπάρε μου να φιλήση το χέρι σου και να σου ζητήσει μια χάρι, μα τον εμπόδησα…

-Γιατί; Να μου τον φέρεις!

Την άλλη ημέραν μου έφερε τον Ανδρέαν, ο οποίος με επλησίασε μετά σεβασμού και μου εφίλησε το χέρι.

-Και τί χάρι ήθελες να μου ζητήσεις; τον ηρώτησα Μήπως θέλεις και συ γκρά;

Εσήκωσε τα μάτια του με εκύτταξε θαρεττά και μου είπε:

-Ναι!

-Μα το γκρα παιδί μου είνε μεγαλείτερο από το μπόι σου.

-Α! τότε γκραδάκι, απήντησε με χαμόγελο

Όλοι οι Κρητικοί ζητούσαν τότε όπλα αλλά το μικρόν βραχύκανον γκρα, το γκραδάκι, ως ευχρηστότερον απετέλει το διακαέστερον των πόθων των.
-Μα το γκραδάκι κλωτσά. Θέλει δύναμη Το έπιασες ποτέ στα χέρια σου;
Τότε παρενέβη ο πατέρας και με εβεβαίωσεν, ότι το παιδί και στο σημάδι ήτο καλό, και το όπλον εγνώριζε καλύτερα από την γραμματική του.
-Αν είχαμε εδώ κανένα, επρόσθεσε, θα σας το απόδειχνε…
Παρήγγειλα και μου έφεραν ένα. Εις την θέαν του, τα μάτια του Ανδρέα άστραψαν.
-Εχεις μαζί σου το κατσαβίδι σου; τον ερώτησε ο πατέρας.
Επήρε το γκραδάκι εις το χέρι, με πολλήν συγκίνησιν, αλλά και με ευκολίαν βετεράνου. Το εκύτταξε με στοργήν, και εις ένα νεύμα του πατρός του ήρχισε να το ξεβιδώνει. Μετά δύο λεπτά το είχε μεταβάλει εις πενήντα κομμάτια. Έπειτα, έβγαλε το παστρικό του μαντήλι εκκαθάρισε όλα τα εξαρτήματα με προσοχή και εις άλλα δύο λεπτά το εξανάφερε εις την φυσικήν του κατάστασιν.

Ο πατέρας εκαμάρωνε αλλά ο Ανδρέας τελειώσας την επίδειξιν με παρετήρει με κάποιαν προφανή αγωνίαν.Κατά παράβασιν όλων των κανόνων που είχαμε εις την Επιτροπήν δια την παροχήν βραχυκάνου γκρα, ο Ανδρέας έγινε κύριος αυτού.Όταν το παρέλαβε το αγκάλιασε και το φίλησε με αγάπη και με δακρυσμένα μάτια.Μετ ολίγας ημέρας συνόδευσε τον πατέρα του εις την αγωνιζομένην Κρήτην και, ως έμαθα κατόπιν, έλαβε μέρος εις δύο μάχας.Έτσι αποκτήσαμε την ελευθερία. Αλλά μήπως έτσι δεν πρέπει και να την διατηρήσωμεν;».Στις 3 Νοεμβρίου 1898 οι τελευταίοι τούρκοι στρατιώτες αναχωρούσαν από το λιμάνι της Σούδας. 229 χρόνια οθωμανικής κατοχής έκλειναν οριστικά…

Στη λέξη που σαν άγαλμα
Βωμού φαντάζει, φέρνω τον ύμνο, βάγια σπέρνω…
Πατρίδα! Ειν΄όλα εκεί
Κωστής Παλαμάς

Για περισσότερα: https://minoas.gr/syggrafeas/sitaras-thomas/
Θωμάς Σιταράς, Αθηναιογράφος- Συγγραφέας, FB: Σιταράς Θωμάς

 

συνεχεια αναγνωσης

ΚΡΗΤΗ

Θυμιανή Παναγία: Η «Αγία Λαύρα» της Κρήτης στην επανάσταση του 1821

Δημοσιεύτηκε

στις

από

Θυμιανή Παναγία
209 Shares

Το ημερολόγιο έγραφε 29 Μαΐου 1821, όταν έγινε η τελευταία και πιο αποφασιστική συνέλευση όλων των Κρητικών Αρχηγών και πολεμιστών, στη Θυμιανή Παναγία στα Σφακιά. Ο ξεσηκωμός των Ελλήνων ενάντια στους Οθωμανούς είχε ήδη ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 21′, αλλά οι διεργασίες για την έναρξη της επανάστασης στην Κρήτη χρειάστηκαν μερικές εβδομάδες ακόμη και κυρίως την υποστήριξη του απλού λαού που θα «σήκωνε» το βάρος και το κόστος των γεγονότων.

Γράφει ο Αντώνης Τσαλίκης για το Daynight.gr

Ο λαός του νησιού επικύρωσε με ενθουσιασμό και ομοφωνία την απόφαση των «Καπετάνιων» για την έναρξη της Επανάστασης.  Αφού ολοκληρώθηκε μία κατανυκτική θεία λειτουργία στην μικρή εκκλησία της Παναγιάς, έγιναν ομιλίες γεμάτες πάθος και πατριωτισμό από πολλούς επικεφαλής του αγώνα και ευλογήθηκαν τα όπλα για την δύσκολη συνέχεια που περίμενε ολόκληρη την Κρήτη.

Η πιο κρίσιμη απόφαση για την «επίσημη» έναρξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη ξεκίνησε λοιπόν από τα Σφακιά, μια μικρή «γωνιά» τότε στην τεράστια Οθωμανική Αυτοκρατορία!

Η παραπάνω κρίσιμη συνάντηση που έλαβε χώρα στη Θυμιανή Παναγιά Σφακίων, την «Αγία Λαύρα» της Κρήτης στην επανάσταση του 1821, ήταν ωστόσο το δεύτερο και τελικό βήμα πριν τον ξεσηκωμό στο νησί. Είχαν για καιρό προηγηθεί αρκετά γεγονότα που οδήγησαν μέχρι αυτή την τελευταία Κυριακή του Μάη το 1821.

Θυμιανή Παναγία

Αμέσως μόλις έγιναν γνωστά στην Κρήτη τα νέα από την Πελοπόννησο, οργανώθηκε συνέλευση των Γερόντων στα Γλυκά Νερά στις 7 Απριλίου 1821 όπου και αποφασίστηκε ομόφωνα πως θα πρέπει η επανάσταση να ξεκινήσει και στο νησί.

Η συνέλευση των Γερόντων που διοικούσε την επαρχία και αποτελείτο από πρόκριτους από όλα τα χωριά της ευρύτερης περιοχής, ήταν μια άτυπη «Βουλή» που λειτουργούσε με  δικαιοσύνη και ισοτιμία. Τις αποφάσεις της δηλαδή τις έθετε πάντα στην κρίση του λαού για επικύρωση. Για το λόγο αυτό, η απόφαση της έπρεπε να επικυρωθεί από τους απλούς Έλληνες Κρητικούς.

Η διαδικασία αυτή θα γινόταν σε δύο στάδια:

Το πρώτο προέβλεπε μια συνάθροιση προεστών από όλη την Κρήτη και το δεύτερο μια γενική συνέλευση του λαού, η οποία και θα επικύρωνε την όποια απόφαση είχε ληφθεί.

Η συνάθροιση των Προεστών της Κρήτης έγινε μια εβδομάδα πιο νωρίς στις 15 Απριλίου 1821 στο Λουτρό. Εκεί εγκρίθηκε χωρίς καμία αντίθετη γνώμη η απόφαση της Συνέλευσης των Γερόντων.  Καταμετρήθηκαν τα όπλα του αγώνα και ορίσθηκε η προσωρινή διοίκηση, η οποία ονομάστηκε «Καγκελαρία των Σφακίων» και απαρτιζόταν από έξι μέλη.

Η επίσημη σφραγίδα της επιτροπής  αυτής παρίστανε την Παναγία και είχε γραμμένες κυκλικά τις λέξεις: «Παναγία του Λουτρού».  To Λουτρό από την στιγμή αυτή και έπειτα ονομάσθηκε «Πρωτεύουσα της ελεύθερης Κρήτης»…

Η δίκλιτη εκκλησία της Θυμιανής Παναγιάς βρίσκεται στη μέση μιας άδενδρης περιοχής που καταλήγει στο ήρεμο Νότιο Κρητικό Πελάγος. Περιτριγυρισμένη από μια απέραντη πλατιά έκταση, κατάφυτη από θάμνους κάθε είδους και γεμάτη από εικόνες «άγριας ομορφιάς».

Χτισμένη την ιστορική περίοδο της Βενετοκρατίας τον 15ο αιώνα κοντά στο χωριό Κομητάδες, ακριβώς πάνω στο σταυροδρόμι που χωρίζει την επαρχία σε ανατολική και δυτική, αποτελεί ένα σημαντικό σημείο αναφοράς όλων των Σφακιανών σε κάθε εποχή της ιστορίας.

Όσον αφορά την ονομασία «Θυμιανή», υπάρχουν αρκετές διαφορετικές απόψεις. Η κύρια ερμηνεία βασίζεται στην τοποθεσία της καθώς η εκκλησία βρίσκεται στην καρδιά της απεραντοσύνης των θυμαριών (θύμων). Μια δεύτερη ερμηνεία αναφέρεται στο γεγονός πως εκεί βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας τυχαία στη ρίζα ενός θυμαριού. Η τρίτη ερμηνεία συνδέεται με τον πρώτο «κτήτορα» του αρχικού τμήματος του ναού,  ο οποίος καλόγερος ονομαζόταν Θυμιανός.

 

Θυμιανή Παναγία
συνεχεια αναγνωσης
Διαφήμιση
Διαφήμιση SYNKA

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Copy link
Powered by Social Snap