Η ψυχολογία της βεντέτας: Ένα διαγενεακό τραύμα που έγινε παράδοση – Ένας ψυχίατρος αναλύει

Ένας ψυχίατρος χαρτογραφεί την ψυχολογία βεντέτας τραύμα που γίνεται παράδοση – Οι ρίζες της βίας, οι επιπτώσεις στις κοινωνίες και ο ρόλος των γυναικών

Βεντέτες υπάρχουν εδώ και αιώνες και δεν χαρακτηρίζουν μόνο τον ελληνικό λαό. Όπως επισημαίνει ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, κύριος Δημήτρης Οικονόμου, σε μία προσπάθεια για χαρτογράφηση της ψυχολογίας βεντέτας τραύμα που γεννά και συντηρεί τέτοιες συγκρούσεις, τα περιστατικά, όπως το πλέον πρόσφατο αιματοκύλισμα στην Κρήτη, είναι αποτέλεσμα πόνου που μετατράπηκε σε παράδοση. Η θεραπεία αυτής της κατάστασης απαιτεί, όπως τονίζει, θάρρος, παιδεία και συλλογική ευθύνη.

Πώς δημιουργείται και μεταβιβάζεται η βεντέτα;

Συνήθως, η βεντέτα σπάνια ξεκινά από το μηδέν. Πρόκειται, κατά κανόνα, για ένα βαθύ τραύμα που δεν επουλώθηκε ποτέ, μια απώλεια, μια προσβολή ή μια πράξη βίας που αφήνει πίσω της οργή και την αίσθηση ότι η δικαιοσύνη δεν αποδόθηκε μέσω των θεσμών. Όταν οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται τις επίσημες αρχές, αναλαμβάνουν οι ίδιοι να «αποκαταστήσουν την τιμή» τους, με αποτέλεσμα η ψυχολογία βεντέτας τραύμα να μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά (διαγενεακό τραύμα) και να γίνεται μέρος της ταυτότητας μιας ολόκληρης οικογένειας. Αυτό είναι ουσιαστικά μια ψυχολογική κληρονομιά πόνου, που αναπαράγεται μέσα από τις αφηγήσεις και τους άγραφους κώδικες μιας κοινότητας.

Παρόμοιες μορφές βεντέτας υπάρχουν σε πολλούς νότιους λαούς, στην Ιταλία, στα Βαλκάνια, στη Σικελία, ακόμη και στη Μέση Ανατολή. Εμφανίζονται κυρίως σε κοινωνίες όπου το κράτος ήταν αδύναμο ή μακρινό, και οι άνθρωποι βασίζονταν σε δικούς τους κανόνες τιμής και δικαιοσύνης.

Οι επιπτώσεις και ο ρόλος των γυναικών

Οι συνέπειες της βεντέτας είναι βαριές και πολυεπίπεδες. Διαλύει τον κοινωνικό ιστό τόπων όπως η Κρήτη, αφού οι άνθρωποι φοβούνται, οι οικογένειες απομονώνονται, ενώ τα παιδιά μεγαλώνουν με καχυποψία και μίσος. Ψυχικά, κυριαρχούν το άγχος, η υπερένταση και η ενοχή, ακόμη και όσοι δεν συμμετέχουν άμεσα βιώνουν το τραύμα.

Συχνά ακούγεται ότι οι γυναίκες «συντηρούν» τις βεντέτες ζητώντας εκδίκηση. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος τους είναι πιο σύνθετος. Οι γυναίκες είναι συχνά οι φορείς της μνήμης μιας οικογένειας, μεταφέροντας τις ιστορίες και τις απώλειες. Αυτό μπορεί να τροφοδοτήσει τη βία, αλλά μπορεί και να λειτουργήσει θεραπευτικά, καθώς υπάρχουν γυναίκες που προσπαθούν να σταματήσουν τον κύκλο και να επιδιώξουν συμφιλίωση.

Πώς μπορεί να σπάσει ο κύκλος

Η απάντηση στο πρόβλημα δεν είναι μόνο νομική, είναι και ψυχολογική, κοινωνική και πολιτισμική. Χρειάζεται αξιόπιστη και γρήγορη δικαιοσύνη, προγράμματα εκπαίδευσης για την ειρηνική επίλυση συγκρούσεων, αλλά και ψυχοκοινωνική στήριξη των οικογενειών και θεραπεία του τραύματος.

Κομβικό ρόλο παίζουν επίσης οι διαμεσολαβητές, οι τοπικοί ηγέτες και οι άνθρωποι κύρους που μπορούν να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη και να αποτρέψουν νέα βία. Σε κάποιες περιπτώσεις, η προσωρινή απομάκρυνση μιας οικογένειας κρίνεται αναγκαία για να σωθούν ζωές και να ηρεμήσει η κατάσταση.
Πηγή:reader.gr